Dijitalleşme ve yapay zekâ tabanlı uygulamalar, enerji sektöründe oyunun kurallarını değiştiriyor. Birçok alanda sektöre yeni kapılar açan yapay zekâ çözümleri, enerji üretimi, dağıtımı ve tüketiminin optimizasyonunda kilit rol oynuyor.
Üretim maliyetini düşüren, enerji güvenliğini artıran, işletme performansını iyileştiren yapay zekâ çözümleri, aynı zamanda enerji ticareti ve fiyatlandırması için tedarik stratejilerini iyileştiriyor. Yapay zekâ, verileri analiz ederek potansiyel sorunları önlüyor.
ENERJİ SEKTÖRÜNDE HANGİ ALANLARDA KULLANILIYOR?
Yapay zekâ, enerji sektöründe özellikle nükleer santral izleme, petrol ve doğalgaz aramaları, enerji ticareti ve depolaması, talep yanıt yönetimi, arıza tahmini ile akıllı şebekeler gibi alanlarda kullanılıyor. Yapay zekâ destekli piyasa verisi analizi, enerji şirketlerine enerji fiyatları, talep kalıpları ve piyasa trendleri hakkında değerli bilgiler sunuyor.
Yapay zekânın sunduğu çözümler, elektrik dağıtımı alanında "arıza tahmini" gibi birçok konuda yaygın olarak kullanılıyor. Uzmanlara göre yapay zekâ destekli bakım sistemleri sayesinde yakın gelecekte kesinti süreleri yüzde 40'a kadar azaltabilecek ve işletme maliyetleri yüzde 25 düşürülebilecek.
KÜRESEL ENERJİ DEVLERİ AKTİF OLARAK KULLANIYOR
Küresel enerji devleri Schneider Electric, EDF, BP, Shell ve Siemens Energy gibi birçok firma, yapay zekâ kullanımını artırdı. Bu firmalar lityum iyon pillerin yerini alabilecek özelliklere sahip molekülleri, boru hattı korozyon izleme sisteminin geliştirilmesi, enerji tedariki, yerinde enerji üretim sistemlerini ve kullanılabilirliği ve karbonsuzlaştırmayı optimize eden yazılım çözümlerini iyileştirmek için kullanıyor.
2030 yılına kadar yapay zekânın, maliyet tasarrufu, artan güvenilirlik ve hızlanan karbonsuzlaşma sayesinde küresel enerji piyasasında 1,3 trilyon dolarının üzerinde bir değer yaratması bekleniyor.
GİZLİ MALİYET: ELEKTRİK TÜKETİMİ
Yapay zekâ uygulamaları sektöre sağladığı avantajların yanı sıra firmalara gizli bir maliyet de getiriyor. "Akıllı" hale gelmek için devasa veri kümeleri üzerinde eğitilmesi gereken yapay zekâ uygulamaları yüksek enerji tüketiyor.
Bir enerji şirketinin yapay zekâ destekli talep tahmin sistemi, Bu sürekli "akıl yürütme" işlemi yapacağı için, özellikle derin öğrenme modellerinde geleneksel yazılımlara kıyasla 10 ila 100 kat daha fazla enerji tüketebiliyor. Bu nedenle firmalar, yapay zekâ çözümleri çalıştırılmak için yoğun işlem gücüne sahip veri merkezlerine ihtiyaç duyuyor. Kendi merkezlerinde bu çözümleri uygulayan firmalar, veri merkezlerini soğuk tutmak için elektrik tüketimi maliyetine katlanmak zorunda kalıyor. Tahminlere göre,, 2030'a kadar yapay zekâ odaklı veri merkezlerinin enerji tüketiminin 3 katına çıkması bekleniyor.
TÜRKİYE’DE DURUM NE?
Türkiye’de enerji alanında yapay zekâdan geniş çaplı yararlanan ilk alan, elektrik dağıtım sektörü oldu. Doğu Anadolu Bölgesi'nde hizmet veren Fırat Elektrik Dağıtım AŞ (Fırat EDAŞ), Türkiye enerji sektöründe ilk kez uygulanan Yapay Zekâ Yönetim Sistemi akreditasyonunu aldı.
Fırat EDAŞ ayrıca, Haziran 2025’te elektrik dağıtım sistemindeki arızaları, oluşmadan tespit etmeyi amaçlayan yerli yapay zekâ platformunu geliştirmek üzere "EnergyMind: Yerli ve Milli Yapay Zekâ Platformu Geliştirilmesi Projesi" başlattı.
4 ilde yaklaşık 1,8 milyon nüfusa elektrik hizmeti veren dağıtım şirketi, bu platform oluşturulduktan sonra önleyici bakımlar, arızaların önceden kestirilmesi, güç aktarımlarına yönelik olarak yapılabilecek diğer işletme faaliyetlerini yapay zekâ destekli olarak yönetebilecek.
