Füzyon enerjisinin ticarileştirilmesi yarışında dikkat çeken bir gelişme yaşandı. ABD merkezli Realta Fusion, füzyon reaksiyonundan elde edilen elektrikle birden fazla ampulü çalıştırdığını duyurdu.
FÜZYONDA DOĞRUDAN ELEKTRİK DÖNEMİ BAŞLIYOR
Enerji dünyasında “temiz ve sınırsız kaynak” hedefinin merkezinde yer alan füzyon teknolojisi, yeni bir gösterimle yeniden gündeme geldi. Realta Fusion, deneysel sistemiyle füzyon reaksiyonundan çıkan enerjiyi doğrudan elektriğe dönüştürerek ampulleri yakmayı başardığını açıkladı.
Şirket, bu denemenin özel sektör tarafından kamuoyuna duyurulan ilk doğrudan elektrik üretimi gösterimi olduğunu belirtiyor.
WHAM CİHAZIYLA AMPULLER YAKILDI
Wisconsin merkezli şirketin 19 Haziran’da yaptığı deneyde, WHAM adı verilen füzyon cihazından alınan elektrik birkaç ampulün çalıştırılmasında kullanıldı. Realta Fusion CEO’su Kieran Furlong, bu sonucun plazmadan doğrudan elektrik çekilebildiğini göstermesi açısından önemli olduğunu ifade etti.
WHAM sistemi, klasik tokamak tasarımlarından farklı olarak manyetik ayna mimarisiyle çalışıyor. Bu yapıda plazma, güçlü mıknatıslar yardımıyla şişe benzeri bir reaktör içinde hapsediliyor.
BUHAR TÜRBİNİ YERİNE DAHA VERİMLİ YÖNTEM
Geleneksel enerji santrallerinde elektrik üretimi çoğunlukla ısı, buhar ve türbin döngüsü üzerinden ilerliyor. Realta Fusion ise füzyonda ortaya çıkan enerjiyi doğrudan elektriğe çevirmeyi hedefliyor.
Şirkete göre geliştirilen sistem yaklaşık yüzde 90 verimlilik potansiyeli sunuyor. Bu oran, günümüz fisyon nükleer santrallerinde kullanılan buhar türbinlerinin yaklaşık yüzde 33 seviyesindeki verimliliğiyle karşılaştırıldığında oldukça dikkat çekici görülüyor.
TİCARİ FÜZYON SANTRALLERİ İÇİN BÜYÜK ETKİ YARATABİLİR
Füzyon reaktörlerinde plazmanın yüksek sıcaklıkta tutulması için ciddi miktarda enerji gerekiyor. Realta Fusion, doğrudan enerji dönüşümü sayesinde bu enerjinin bir kısmının yeniden sisteme kazandırılabileceğini düşünüyor.
Şirketin planladığı döteryum-trityum yakıtlı ticari reaktörlerde enerjinin bir bölümü alfa parçacıkları olarak açığa çıkıyor. Realta, geliştirdiği prototip dönüştürücüyle bu parçacıklardan enerji toplayarak 100 volt gerilimde birkaç amper elektrik üretmeyi başardı.
ELEKTRİK ÜRETİMİNİ YÜZDE 30’A KADAR ARTIRABİLİR
Realta Fusion’a göre bu yaklaşım, ticari ölçekteki füzyon santrallerinde plazmayı yeniden ısıtacak enerjinin karşılanmasına yardımcı olabilir. CEO Kieran Furlong, doğrudan dönüşüm teknolojisinin santralin toplam elektrik üretimini yüzde 20 ila 30 oranında artırabileceğini belirtiyor.
Bu başarı, füzyon enerjisinin ekonomik olarak rekabetçi hâle gelmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
RAKİPLER DE AYNI TEKNOLOJİYE ODAKLANIYOR
Realta Fusion, doğrudan elektrik dönüşümünü kamuoyuna açık şekilde gösteren ilk özel şirket olduğunu savunuyor. Ancak bu alanda çalışan tek girişim değil.
OpenAI CEO’su Sam Altman tarafından desteklenen Helion da reaktör tasarımında doğrudan enerji dönüşümünü temel teknolojilerden biri olarak görüyor. Şirket henüz bu konuda kamuya açık bir gösterim yapmış değil.
