Yapay zeka yatırımlarıyla birlikte dünya genelinde hızla çoğalan veri merkezleri, enerji tüketiminin yanı sıra elektronik atık sorununu da büyütüyor. Yeni bir analiz, yapay zeka altyapısında kullanılan yüz milyonlarca ton ekipmanın gelecek 25 yıl içinde kullanım dışı kalabileceğine işaret ediyor.
Yapay zeka sistemlerini çalıştırmak amacıyla kurulan veri merkezleri; sunucular, grafik işlemciler, ağ ekipmanları, soğutma üniteleri, enerji depolama sistemleri ve kilometrelerce kablodan oluşan büyük bir fiziksel altyapıya dayanıyor.
Teknolojinin hızla yenilenmesi ise bu ekipmanların kullanım sürelerini kısaltarak yeni bir çevre sorununu beraberinde getiriyor.
YAPAY ZEKA ALTYAPISI MİLYONLARCA TON ATIK ÜRETEBİLİR
Çevre kuruluşu Basel Action Network (BAN) tarafından hazırlanan analize göre yapay zeka altyapısı sebebiyle gelecek 25 yılda yaklaşık 395 ila 617 milyon ton elektronik ekipman kullanım dışı kalabilir.
Raporda, yapay zeka kaynaklı elektronik atık miktarının 2030 yılına kadar yıllık 8,6 ila 13,1 milyon metrik tona ulaşabileceği tahmin edildi.
Hesaplamaya yalnızca yapay zeka sunucuları değil, veri merkezlerinin çalışması için kullanılan tüm teknik donanımların dahil edildiği belirtildi. Bu sebeple ortaya çıkan tahminlerin daha önce yapılan bazı çalışmalardaki rakamların 40 ila 60 katına ulaşabileceği kaydedildi.
SUNUCU RAFLARI 1,3 TONU AŞABİLİYOR
Bir yapay zeka veri merkezindeki sunucu rafının ağırlığı yaklaşık 1.360 kilograma ulaşabiliyor. Ağ anahtarlarının ağırlığı ise 30 kilograma kadar çıkabiliyor.
Tesislerde bunların yanı sıra yüzlerce kilogram bakır kablo, soğutma ünitesi, güç dağıtım sistemi, batarya ve farklı elektronik donanımlar kullanılıyor. Veri merkezi yatırımları arttıkça kullanım dışı kalacak ekipman miktarının da yükselmesi öngörülüyor.
DONANIMLAR İKİ İLA BEŞ YILDA YENİLENEBİLİR
Yapay zeka modellerinin daha yüksek işlem gücüne ihtiyaç duyması ve yeni nesil çiplerin hızla piyasaya çıkması, mevcut donanımların ekonomik ömrünü kısaltıyor.
Analizde, sunucular ile bağlantılı altyapıların yaklaşık iki ila beş yılda bir yenilenebileceği öngörülüyor. Bu durum, veri merkezlerinin yalnızca kuruldukları dönemde değil, faaliyetleri boyunca düzenli olarak elektronik atık üretmesine neden oluyor.
CİHAZ YENİLEME SÜRESİ DE KISALABİLİR
Yapay zekanın elektronik atık üzerindeki etkisinin veri merkezleriyle sınırlı kalmayabileceği değerlendiriliyor. Artan işlem gücü ihtiyacının bilgisayar, akıllı telefon ve telekomünikasyon ekipmanlarının daha sık değiştirilmesine yol açabileceği vurgulanıyor.
Rapordaki verilere göre dünya genelinde her yıl yaklaşık 68,3 milyon ton elektronik atık oluşuyor. Bu atıkların dörtte birinden daha azı geri dönüşüm süreçlerine kazandırılıyor.
Yapay zeka altyapısının öngörülen hızda büyümesi durumunda küresel elektronik atık miktarının önemli ölçüde artabileceği ve geri dönüşüm kapasitesinin daha fazla baskı altında kalabileceği belirtiliyor.
